الشيخ أبو الفتوح الرازي

25

روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )

و لمّا علمت بما قد جنيت ( 1 ) و أشفقت من سخط العالم نقشت شفيعي على خاتمي إماما تصدّق بالخاتم ترجمتها ( 2 ) شعرا ( 3 ) : چون جرم خويش ديدم و ترسيدم از خدا راندم بسى ز ديده به رخسار بر دموع نام شفيع خود به نگين بر نوشتم آنك انگشترىّ خويش ببخشيد در ركوع و آيت دليل است بر امامت امير المؤمنين - عليه السّلام - و وجه استدلال ( 4 ) آن است كه خداى تعالى اثبات ولايت كرد ( 5 ) خود را به لفظ إنّما و فايدهء او إثبات الشّىء و نفى ما سواه است ، چنان كه كسى گويد : إنّما العالم فلان ، يعني هو العالم لا غير ، و إنّما لك عندي درهم ، معنى آن است كه : ليس لك علىّ الَّا درهم ( 6 ) . و لست با الأكثر منهم حصى و إنّما العزّة للكاثر و مراد آن است كه عزّت نبود آن را كه كاثر نيست ، و قوله : إِنَّمَا اللَّه إِله واحِدٌ ( 7 ) ، معنى آن است كه : لا إله الَّا اللَّه الواحد ، و براى آن چنين آمد كه « إنّ » تأكيد اثبات را باشد و « ما » اگر چه كافّه است شمّه‌اى از نفى در او مانده است براى آن كه اصل او چون حرف باشد نفى را بود پس صورت نبست كه يك چيز را نفى كند ( 8 ) و اثبات به يك جاى و نخواستند كه ما را از فايده فرو گزارند ( 9 ) گفتند اثبات چيز ( 10 ) را باشد و نفى ما سواه را ، پس حق تعالى به لفظ إنّما اثبات كرد ولايت خويشتن ، و لفظ [ ولى ] ( 11 ) اولى فايده دهد به دلالت قولهم فلان ولىّ هذا الأمر ، أى اولى به من غيره و هو ولىّ الطَّفل و ولىّ الدّم و ولىّ النّكاح و منه الخبر ( 12 ) لا نكاح الَّا بولىّ مرشد و شاهدى عدل ، مراد به ولىّ در اين همه مواضع اولى است

--> ( 1 ) . مج ، مت ، وز ، لت : جنيت ، مر . ( 2 ) . مج ، مت : اين بيت را كسى ترجمه گفت ، وز : اين دو بيت را كسى ترجمه گفت ، لت : اين دو بيت را كسى ترجمه‌اى مىگفت . ( 3 ) . مج ، مت ، وز شعر . ( 4 ) . مج ، مت ، وز ، لت ، مر از . ( 5 ) . آج ، لت : كرده . ( 6 ) . مج ، مت ، وز ، لت و قال الشّاعر . ( 7 ) . سورهء نساء ( 4 ) آيهء 171 . ( 8 ) . وز ، لت : نفى كنند . ( 9 ) . مج ، مت ، آج ، لب ، آف ، لت ، آن : فرو گذارند . ( 10 ) . وز ، لت : خبر . ( 11 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به وز افزوده شد . ( 12 ) . مج ، وز ، مت ، لت ، مر عنه .